تاریخ،فرهنگ وزبانهای ایران باستان

هاضمه قوی فرهنگ ایرانی توانست درطول سده های متمادی ازنخستین زمان تشکیل خودازهمه این تحولات به نفع خویش استفاده نماید وبیش ازپپیش به تکامل داشته های خود بپردازد.

با ظهورنخستین سلسله های پادشاهی شاهد تاثیر شگرف ایران درروند تحولات تاریخی هستیم. اگرچه تاریخ ایران به دوره های متفاوتی تقسیم می شود بااوج وفرودهای شگرف که درطی آن گاه بربیشترعالم متمدن زمان خود سروری داشته وگاه درحد یک فرمانبردارمطیع درآمده معذالک رشته ای نامرئی هویت یگانه ودیرپایی رابرای این سرزمین حفظ کرده وتاکنون به مارسانده است ؛آنچه که حاصل تلاش نیاکانمان درحفظ این مرده ریگ بوده همانا آگاهی ازپیوند تاریخی یی است که علیرغم تنوع اقوام وگروههای موجود درایران توانست تداوم وپایداری آن رادرطول زمان حفظ نماید.

نگاهی اجمالی به سیراین تاریخ پرحادثه که ناشی ازدیرزیوشی این منطقه است ،همراه باظهوروافولهای متمادی دولتها ومردان بزرگی که روند تحولات تاریخی نه تنها سرزمین خویش بلکه دنیای زمان خودراتغییرداده اند می تواند نشانگر جایگاه برترویگانه ما درایجاد وحفظ تمدن انسانی وگسترش مفاهیم والای بشری باشد.

دراین نوشتارسعی شده تصویری شتابان وگذرا برایران ازآغاز ظهورتازمان حال انداخته والبته دراین میان چنانچه فرصتی دست دهد به گوشه هایی ازوجوه دیگری ازفرهنگ ایران نیزپرداخته شود بنحوی که تطویل کلام ملال خاطرنیاورد وقلت بضاعت حظی رامنغص نگرداند.

جغرافیای فلات ایران:

با نگاهی به نقشه ایران مشاهده می گردد که فلات ایران بین دوفرورفتگی بزرگ قراگرفته است :دریاچه کاس پی (خزر) درشمال وخلیج فارس درجنوب. منطقه مابین این دوفرورفتگی رافلات ایران تشکیل می دهد .دورشته کوه بزرگ نیزدراین منطقه قراردارد:سلسله جبال زاگرس که ازشمالغربی به جنوب شرقی امتدادیافته که درجنوب به سمت دشت میانرودان(بین النهرین) متمایل می شودوسلسله جبال البرزکه ازغرب به شرق امتداد داشته با قله معروف دماوند که انتهای غربی آن به آذربایجان شرقی ودریاچه ارومیه ودرشرق به سلسله جبال خراسان وازآنجا به رشته کوههای هندوکش منتهی می گردد.البرزنواحی جنوب دریای کاس پی راازمنطقه مرکزی فلات جدا می کند وهمچون سدی درمقابل آن است .نواحی غربی وشرقی مناطقی بودند که اقوام مجاورمانند باشندگان جنوب روسیه وقفقاز ونیزساکنین دشتهای ورارود(ماوراءالنهر)ویاآسیای میانه درزمانهای متفاوت به داخل ایران حمله کرده وآنراموردتهاجم قرارمی دادند.دو بیابان بزرگ وگرم وسوزان نیزدر منطقه مرکزی فلات ایران به چشم می خورد :دشت کویرودشت لوت.

سواحل جنوبی دریای کاس پی نوارباریکه ی سبزی راتشکیل می دهد که بخاطربارندگی فراوان ازحاصلخیزی فوق العاده ای برخورداربوده ودارای اهمیت بسیاری ازلحاظ شکل گیری تمدن می باشد همچنین دشت خوزستان درجنوبغربی ایران یکی ازقدیمی ترین نواحی شکل گیری تمدن است .این دشت ازلحاظ طبیعی درامتداد دشت میانرودان قراردارد ویا آنطورکه گروهی معتقدند دشت میانرودان راباید امتداد طبیعی فلات ایران دانست.

بنابراین باتوجه به جغرافیای ذکرشده وازآنجاکه مرکزاین فلات دارای بیابانهای سوزان ومناطق بی آب وعلف بوده لذا تمد نهای شکل گرفته اولیه طبیعتا می بایست درمناطق کوهستانی ویا دشتهای مجاورآن که دارای آب وهوای مناسب برای کشاورزی وپرورش احشام بوده،شکل گرفته باشدالبته باظهوردولتهای بزرگ وایجاد شبکه های آبیاری منظم،شاهد بوجودآمدن مدنیت دربخشهایی ازمرکز ایران نیزهستیم که این امرموخربرتمدنهایی است که ازلحاظ طبیعی درمناطق فوق شکل گرفته اند.

ذکراین نکته نیزضروری است که آنچه فعلا بنام جغرافیای ایران می شناسیم بسیارکوچکترازجغرافیای ایران درگذشته ی تاریخی آن است .اگرمبنارامحدوده ایران کنونی بدانیم وبااین تصوربه تاریخ ایران کهن بنگریم آنگاه سلسله های آغازین پادشاهی ایران که درتاریخ اساطیری ماازآن ذکری به میان آمده وعموما به نواحی ورارود ارجاع می یابد،خارج ازاین جغرافیا جای می گیرند اگرچه درهمین جغرافیای فعلی نیز پادشاهیهای بزرگی نظیر ماد وهخامنشی و..شکل گرفته وبالیده اند.

بررسی پیوندبین آنچه تاریخ اساطیری گفته می شودباتاریخ واقعی بدلیل عدم ارتباط ظاهری آنهاازیکدیگر،بحث دامنه داردیگری است که به آن نیزاشاراتی خواهدشد.

همانطور که گفته شد بطورمعمول تاریخ ایران به دو دوره اساطیری وواقعی تقسیم می گردد وازبین پادشاهی ایران دوسلسله مهم به دوران اساطیری تعلق دارند ویا می پنداشتند که این دوسلسله وجودداشته که ذکر آنها درمتون مذهبی زرتشتی ،خدای نامه های دوره ساسانی ودرهمه تاریخهای نگاشته شده پس ازاسلام ونیزدرشاهنامه به تفصیل آمده است: پیشدادیان و کیانیان

ادامه دارد